Pin It

Leczenie depresji- nowoczesne metody farmakologiczne

Leczenie depresji .

Leczenie depresji oraz  skuteczne jej rozpoznanie jest bardzo trudne. Powszechnie bowiem za depresję uważa się  zwykły smutek, chwilową apatię, rozżalenie. Wielu pacjentów odwiedza gabinety lekarskie z szeregiem problemów somatycznych, które zostają wykluczone  w toku badań diagnostycznych. Nie zdają sobie sprawy , że cierpią na depresję. Są to maski depresji. Nie każdy bowiem udając się do lekarza rodzinnego mówi o braku szczęścia, trwającym od dłuższego czasu smutku, przygnębienia, braku sensu życia, niskiej samoocenie, o lęku, poczuciu winy. Częściej i łatwiej im zamanifestować objawy fizyczne, bóle narządowe, poczucie zmęczenia, wyczerpania , uczucie duszenia się, utratę apetytu itp.

Przepisując  lek  przeciwdepresyjny warto się zastanowić czy pacjent cierpi na depresję czy też dominuje u niego  smutek egzystencjalny wynikający z trudnej  sytuacji  osobistej, na który nie ma leku. Jakkolwiek przewlekająca się trudna sytuacja, wikłająca życie pacjenta może z czasem przerodzić się w chorobę depresyjną.

Lekarze rodzinni często intuicyjnie włączają leki uspokajające, przeciwlękowe ,  najczęściej  benzodwuazepiny a nawet przeciwdepresyjne, jednakże obawiają się stosowania skutecznych dawek terapeutycznych. Ciekawy jest fakt, że lekarze POZ sięgają po uzależniające środki uspokajające, takie jak Relanium, Oxazepam, Rudotel, Xanax, Clonazepam,  Lorafen  a rzadziej przepisują  o wiele bezpieczniejsze leki przeciwdepresyjne, które odpowiednio dobrane również wykazują działanie przeciwlękowe, uspokajające a jednocześnie podnoszące nastrój.

Nowoczesne leczenie depresji powinno uwzględniać szeroko  rozumiane działania psychoterapeutyczne jak i    odpowiednio dobrany lek przeciwdepresyjny, uwzględniający fakt czy pacjent jest pobudzony czy apatyczny. Istnieją leki przeciwdepresyjne mające działanie uspokajające (np.Trazodon), które są skuteczne  w depresji z pobudzeniem i bezsennością, lub Fluoksetyna, która nie działania uspokajającego a  wykazuje  łagodny wpływ pobudzający. W doborze leku przeciwdepresyjnego należy również uwzględnić fakt czy pacjent ma tendencję do nadmiernego jedzenie i związanego z tym tycia czy dominuje u niego brak apetytu i chudnięcie. W depresji bowiem może występować skłonność do redukowania smutku, lęku, napięcia emocjonalnego poprzez  zjadanie dużych ilości słodyczy, nocne podjadanie, napady żarłoczności lub wręcz przeciwnie, apatia, przygnębienie, wyczerpanie powoduje, że pacjent w ogóle nie ma apetytu. W pierwszym przypadku warto sięgnąć po Fluoksetynę, Sertralinę, a gdy pacjent nie ma apetytu skutecznym lekiem przeciwdepresyjnym jest Mirtazapina, która wzmaga prawidłowy apetyt i zwiększa masę ciała.

Sertralina jest nowoczesnym lekiem przeciwdepresyjnym niezwykle skutecznym u pacjentów  depresyjnych u których towarzyszy lęk, myśli natrętne. Sertralina to  jeden z niewielu leków j stosowanych  w leczeniu zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych i depresyjnych u dzieci i młodzieży.

Inną  grupą leków przeciwdepresyjnych są IMAO inhibitory monoaminooksydazy. ( Aurorix, Moklobemid, ) stosowane w leczeniu nietypowych depresji w których dominują stany lekowe, lęk o typie fobii społecznej, objawy obsesyjne czy histeryczne.

IMAO mają wadę, że wchodzą  w interakcję z tyraminą, obecną w białkach i uwalnianą podczas ich rozkładu. Tyramina obecna w serze, dziczyźnie, w drożdżach( pasta drożdżowo warzywna) kostce rosołowej, strąkach bobu, śledziach marynowanych, podrobach.

Stosując leki tej grupy należy też unikać wina Chianti i czekolady oraz niektórych leków znieczulających. Jakkolwiek Moklobemid należący do nowoczesnych leków tej grupy tzw. odwracalnych inhibitorów MAO nie ma już takich restrykcyjnych przeciwwskazań dietetycznych.

Nie należy ich natomiast łączyć z lekami przeciwdepresyjnymi tzw.  SSRI- blokerami wychwytu zwrotnego serotoniny z uwagi na możliwość wystąpienia tzw. „zespołu serotoninowego” manifestującego się  nadciśnieniem, pobudzeniem i wysoką gorączką.

Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny popularne SSRI ( Prozac , Seronil, Bioxetin, Zoloft, Asentra, Fluoksetyna) działają poprzez zwiększenie w mózgu  serotoniny  -  głównego przekaźnika nerwowego odpowiedzialnego za regulacje nastroju. Są na ogół dobrze tolerowane, wyparły trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne. Stosowane niekiedy  z doskonałym efektem w zespole napięcia przedmiesiączkowego  oraz w bulimii. Działania niepożądane dotyczą bólów głowy, przejściowych zaburzeń  funkcji seksualnych, objaw nieco  kontrowersyjny gdyż najczęściej w depresji potrzeby seksualne są  marginalizowane. Najbardziej zniechęcające pacjentów do tych leków, stosowanych w leczeniu depresji są objawy gastryczne jakimi są  nudności, czasami brak apetytu, pobolewania w żołądku. Mają one również przejściowy  charakter i w porównaniu z lekami starej generacji są nieszkodliwe. Można je zniwelować zmniejszając dawkę leku przeciwdepresyjnego lub dołączyć na krótko lek uspokajający.

Ostatnio wprowadzonym lekiem z tej grupy jest Citalopram i jego nowsza oczyszczona wersja-  Escitalopram

Leki należące do selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny to tzw. SNRI ( Wenlafaksyna) jest to  grupa leków przeciwdepresyjnych o działaniu zbliżonym do SSRI,   podnoszą poziom tych neuroprzekaźników w mózgu. Używane są głównie do leczenia depresji, zespołu lęku uogólnionego, fobii społecznej oraz zespołu stresu pourazowego. Nie wywołują zaburzeń seksualnych i działają pobudzająco.

Leczenie depresji  – pytania pacjentów:

Czy leki przeciwdepresyjne są bezpieczne?

Otóż nowoczesne leki stosowane w leczeniu depresji są bezpieczne, mało toksyczne nawet przy przedawkowaniu. Wykazują niewielkie działania uboczne, najczęściej dyskomfort gastryczny, nie są kardiotoksyczne tzn. nie wpływają na układ bodźco-przewodzący serca a więc mogą być stosowane u chorych na serce. Nie wchodzą w reakcję z alkoholem. Można zatem podczas ich przyjmowanie wypić niewielką ilość alkoholu. Oczywiście nie bezpośrednio po zażyciu leku.

Jak długo powinny być stosowane?

Im dłużej tym lepiej, stosowane jeszcze przez 6 miesięcy od ustąpienia depresji skutecznie zmniejszają ryzyko nawrotu.

Należy mieć świadomość, że nowoczesne leki przeciwdepresyjne działają z opóźnieniem, nie możemy  zatem oczekiwać, że ich skutek pacjent odczuje po kilku dniach. Niekiedy pierwsze efekty są zauważalne po 6 tygodniach. W tym okresie aby poprawić w miarę  funkcjonowanie pacjenta należy uwzględnić leczenie wspomagające, lekami uspokajającymi, regulującymi i poprawiającymi architekturę  snu.

Czy potwierdzają się informacje zawarte  w ulotkach, że leki przeciwdepresyjne mają związek z podejmowaniem prób samobójczych?

Komitet Bezpieczeństwa Stosowania leków w oficjalnym  stanowisku na ten temat w grudniu 2001 roku stwierdził, że absolutnie  nie ma wystarczających dowodów potwierdzających związek między stosowaniem przeciwdepresyjnych leków SSRI a tendencjami suicydalnymi( samobójczymi).

Sama depresja jest obarczona ogromnym obciążeniem dotyczącym ryzyka popełnienia  samobójstwa w związku z tym wielu chorych rozpoczynając leczenie depresji  i stosujących leki szczególnie w pierwszym okresie, kiedy one jeszcze nie działają przeciwdepresyjnie dokonują czynów autoagresywnych w tym samobójczych. Często ma tu wpływ alkohol, który stosowany przez chorych w depresji wykazuje typowe działanie  pobudzające do agresji.

Czy nowoczesne leki stosowane w leczeniu depresji uzależniają?

O uzależnieniu mówimy wtedy, gdy pacjent przyjmuje lek wbrew zaleceniom lekarskich, mimo widocznych objawów szkodliwych. W przypadku leków przeciwdepresyjnych nowej  generacji pacjent może się uzależnić jedynie od dobrego samopoczucia i jego niechęć  do odstawienia leku ma najczęściej związek z  obawą nawrotu depresji. Niekiedy zaleca się długotrwałe( kilka lat) stosowanie leków  przeciwdepresyjnych. Odstawianie leku przeciwdepresyjnego  nie wiąże się objawami odstawiennymi jak w przypadku benzodwuazepin, alkoholu czy papierosów,  jakkolwiek coraz więcej lekarzy zaleca stopniowe, kilkutygodniowe  zmniejszanie  dawki i powolne zakończenie farmakoterapii, kontynuując psychoterapię.

Uwaga!

Zaprezentowane nazwy handlowe leków nie nie są formą ich  promocji, a jedynie służą dokładnemu opisowi prezentowanego zagadnienia. Niektóre z nich mają także swoje zamienniki o identycznym działaniu, ale niższej cenie.

Nigdy nie należy samodzielnie rozpoczynać farmakologicznego leczenia depresji na własną rękę, bez konsultacji z lekarzem – specjalistą.

Leczenie depresji – nowoczesne metody farmakologiczne

Autor:

Marek Juraszek

Strona internetowa: Psychiatra

psychoterapeuta, lekarz medycyny,
specjalista chorób wewnętrznych i psychiatrii

Lokalizacja gabinetu: Psychiatra Szczecin

Leczenie depresji

Leczenie  depresji -sposoby

Prawidłowe leczenie depresji sprawia, że choroba ta  ustępuje u większości dotkniętych nią osób (ok. 65-80% pacjentów). Celem leczenia jest usunięcie wszystkich objawów depresji, zarówno psychopatologicznych jak i fizycznych. Nie wolno skupiać się wyłącznie na tych najbardziej widocznych (często jest to lęk lub bezsenność) albowiem nie zapewnia to ulgi choremu, może podważać zaufanie do lekarza, grozi uzależnieniem od leków uspokajająco-nasennych, a nawet podjęciem próby samobójczej. Leczenie powinno mieć charakter kompleksowy, obejmować zarówno farmakoterapię jak i oddziaływania psychoterapeutyczne oraz pomoc środowiskową.

Większość pacjentów depresyjnych,  jest pod opieką lekarzy ogólnych, internistów, neurologów. Mogą oni a nawet powinni zajmować się pacjentami z depresją (zwłaszcza jej lżejszymi postaciami) pod warunkiem, że są w stanie prawidłowo zaburzenia depresyjne rozpoznawać i leczyć. O wyborze metody decyduje zwykle ciężkość obrazu klinicznego. W lżejszych przypadkach mogą wystarczyć spotkania z psychoterapeutą, w ciężkich najskuteczniejsza jest farmakoterapia,  dopiero po poprawie stanu klinicznego i w trakcie rekonwalescencji powinno się dołączyć psychoterapię.

Ważną kwestią jest ustalenie miejsca leczenia. Większość pacjentów może być leczona ambulatoryjnie, zwłaszcza z depresją łagodną, typową, z małym ryzykiem samobójstwa, mających dobre wsparcie wśród bliskich. Chorzy z ciężką depresją, z silnym niepokojem, poczuciem beznadziejności, z urojeniami, nie widzący wyjścia z sytuacji powinni być leczeni w oddziałach szpitalnych, bowiem ryzyko samobójstwa jest u nich duże. Do szpitala powinno się też kierować pacjentów ze współistniejącymi poważnymi chorobami somatycznymi, możliwością wystąpienia interakcji lekowych, czy też osoby, u których stwierdzono bezwzględne przeciwwskazania do podawania leków przeciwdepresyjnych. Wskazaniem do hospitalizacji jest także wystąpienie powikłań leczenia, na przykład zespołu serotoninowego po kuracji inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny (niepokój, wzrost temperatury, biegunka, dreszcze, drżenie mięśniowe, zaburzenia świadomości) lub ośrodkowego zespołu antycholinergicznego po lekach trójpierścieniowych przejawiającego  się majaczeniem.

Leczenie depresji za pomocą środków farmakologicznych

O wyborze leku decyduje obraz kliniczny depresji, obecność schorzeń współistniejących oraz bezpieczeństwo stosowania leku (objawy niepożądane, toksyczność, możliwe interakcje), a także wygoda dawkowania i koszt. Większość leków cechuje się zbliżoną skutecznością terapeutyczną. Wszystkie znane dotychczas leki przeciwdepresyjne działają po pewnym okresie utajenia. Opóźnienie to związane jest z receptorowymi zmianami adaptacyjnymi i wynosi zazwyczaj 2-4 tygodnie. Leki przeciwdepresyjne nie są grupą jednolitą, ani pod względem chemicznym, ani mechanizmów działania. Ich mechanizm działania nie jest dokładnie poznany. Opiera się głównie na wpływie na układy: serotoninergiczny, noradrenergiczny i dopaminergiczny. Oprócz leków przeciwdepresyjnych w leczeniu depresji stosuje się również, jako leczenie wspomagające, inne leki – neuroleptyki (w depresjach psychotycznych, z silnym lękiem, urojeniami, omamami), pochodne benzodiazepiny (głównie w początkowym okresie leczenia do łagodzenia stanów lęku, niepokoju, zaburzeń snu), leki normotymiczne (w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych, zwłaszcza w zapobieganiu nawrotom).

Leczenie depresji jest procesem długotrwałym, uważa się, że powinno trwać około 6 miesięcy (faza aktywna i leczenie podtrzymujące). Zbyt szybkie odstawienie leku może wiązać się z nawrotem objawów. W postępowaniu profilaktycznym, po kolejnych nawrotach (w depresjach nawracających i chorobie dwubiegunowej) okres leczenia należy wydłużyć nawet do kilku lat. Lek powinien być podawany w odpowiedniej dawce terapeutycznej (w granicach „okna terapeutycznego”), podawanie niższych dawek mija się z celem – wiąże się z brakiem poprawy i zniechęca pacjenta do dalszego leczenia. Zbyt wysokie dawki powodują wystąpienie objawów niepożądanych. Po kuracji leki powinno się odstawiać powoli (nawet w ciągu kilku tygodni), żeby uniknąć objawów odstawiennych (osłabienie, bóle mięśni, wzmożona potliwość, objawy żołądkowo-jelitowe).

W procesie leczenia depresji należy pamiętać że:

  • Efekty stosowania leków przeciwdepresyjnych widoczne są zwykle po 2, 3 lub nawet 4 tygodniach zażywania pełnej dawki terapeutycznej. Do tego czasu może nie być widocznej żadnej poprawy .
  • Po uzyskaniu poprawy należy przyjmować lek zgodnie z zaleceniami lekarza (zwykle przynajmniej 3-6 miesięcy)
  • Stosowanie niskich dawek lub nieregularne zażywanie leków nie leczy depresji
  • Zbyt duże dawki mogą być szkodliwe
  • Leki przeciwdepresyjne nie uzależniają
  • Leki uspokajająco-nasenne  nie działają przeciwdepresyjnie. Są stosowane   wspomagająco. Dają efekt jedynie objawowy, zmniejszając niepokój, uczucie napięcia czy poprawiając sen. Nie mogą być stosowanie przewlekle. Regularne ich używanie przez okres dłuższy niż 4-5 tygodni może doprowadzić do uzależnienia
  • W trakcie stosowania leków przeciwdepresyjnych może wystąpić zmniejszenie szybkości reakcji. Dlatego należy zachować szczególną ostrożność przy prowadzeniu pojazdów i obsługiwaniu urządzeń mechanicznych w ruchu.

Psychoterapia  jako metoda leczenia depresji

Psychoterapia w początkowym okresie leczenia ma zwykle działanie wspomagające leczenie farmakologiczne. W istocie polega wówczas na wspieraniu pacjenta, udzielaniu mu niezbędnych informacji, wyjaśnianiu czym jest depresja. W miarę zmniejszania objawów, poprawie koncentracji, znaczenie psychoterapii wzrasta i często jest ona niezbędna w dalszym procesie terapii, a zwłaszcza w zapobieganiu nawrotom. Metody i techniki psychoterapeutyczne mające zasadnicze znaczenie w leczeniu depresji wywodzą się z koncepcji poznawczo-behawioralnych. Koncepcje poznawcze wychodzą z założenia, że osoby chorujące na depresję jeszcze przed zachorowaniem ujawniają specyficzny sposób myślenia o sobie i otaczającym je świecie, który doprowadza do obniżonej oceny własnej osobowości, błędnej oceny swoich relacji z ludźmi oraz widzenia swojej przyszłości w „czarnych barwach”. Koncepcja behawioralna zakłada, że depresja jest wynikiem przewagi karania za różne rodzaje aktywności (nadmiernej krytyki) nad nagradzaniem (pochwałą). Osoby, u których wystąpiły objawy depresji nie odczuwają zadowolenia ze swoich osiągnięć, mają kłopoty z pozytywną oceną efektów swojego działania.
Brak odpowiedniego przygotowania psychoterapeutycznego (chociażby w przypadku lekarzy rodzinnych, internistów, itp.) nie wyklucza wsparcia terapeutycznego pod warunkiem, że jego postępowanie będą cechowały określone zasady:

  • cierpliwość i wyrozumiałość w kontakcie z chorym,
  • uważne wysłuchanie jego skarg (co nie oznacza akceptacji jego depresyjnych sądów),
  • rzetelne informowanie o przebiegu leczenia,
  • zapewnianie o szansach wyleczenia,
  • przekazywanie rzetelnych wiadomości o chorobie,
  • omawianie różnych wątpliwości, zwłaszcza przygodnie zasłyszanych opinii,
  • pomoc w identyfikowaniu objawów nawrotu,
  • informowanie o możliwościach przeciwdziałania nawrotom.

Leczenie depresji należy rozpocząć w jak najwcześniejszym stadium rozwoju tej choroby. Pamiętajmy, że prawidłowa diagnostyka i wybór odpowiedniego specjalisty znacznie zwiększają szanse na trwałe wyleczenie tej choroby.

Depresja – przyczyny

Tweet Depresja – najczęściej występujące przyczyny: I. Przyczyny endogenne zaburzenia afektywne dwubiegunowe (choroba afektywna dwubiegunowa, psychoza maniakalno-depresyjna) zaburzenia afektywne nawracające (choroba afektywna jednobiegunowa, depresja nawracająca) zaburzenia afektywne utrzymujące się przewlekle (dystymia, cyklotymia) zaburzenia schizoafektywne II. Przyczyny psychologiczne depresje reaktywne (związane z urazami emocjonalnymi, zawodowymi depresja w reakcji żałoby depresja w przebiegu zaburzeń nerwicowych depresja w [...]

[czytaj dalej...]

Objawy depresji

Tweet Objawy depresji Omówienie tematyki leczenia depresji należy rozpocząć od przedstawienia jakie są typowe objawy depresji. U ludzi stany pogorszenia nastroju mogą przyjmować różne formy od chwilowego smutku poprzez przygnębienie, uczucie obojętności aż do głębokiej depresji. Osoby cierpiące na depresję są niezdolne do cieszenia się z czegokolwiek, cierpią szczególnie  w chwilach, które dotychczas wydawały się [...]

[czytaj dalej...]

Depresja jesienna i depresja zimowa

Tweet Depresja jesienna i depresja zimowa Depresja jesienna – depresja zimowa. Jesienią i zimą częściej popadamy w stany depresyjne, z powodu niedoświetlenia. W pochmurne jesienne i zimowe dni natężenie światła bywa dwa, trzy razy mniejsze niż w słoneczny wiosenny dzień, a sto razy mniejsze niż podczas upalnego lata na plaży. Dochodzi do zmniejszenia  wrażliwości  siatkówki [...]

[czytaj dalej...]

Dystymia

Tweet Dystymia nie jest nerwicą i nie jest depresją. To zaburzenie nastroju płytsze od depresji, trwające latami. Mówi się nawet czasami o osobowości dystymicznej. Osoby dotknięte tym zaburzeniem większość swojego życia są niezadowolone, przygnębione, zmęczone, mają problemy ze snem, niską samoocenę, są małomówni, płaczliwi, funkcjonują z syndromem ciągłego zamartwiania się, są pesymistycznie nastawieni do przyszłości. [...]

[czytaj dalej...]